Ministerstwo Zdrowia przedstawiło projekt ustawy Prawo farmaceutyczne, wprowadzającą wymóg uzyskania recepty w celu zakupu pigułek „ellaOne

Ministerstwo Zdrowia przedstawiło projekt ustawy Prawo farmaceutyczne, wprowadzającą wymóg uzyskania recepty w celu zakupu pigułek „ellaOne”[1]. Niestety, dopuszczenie sprzedaży „ellaOne” w jakiejkolwiek formie równoznaczne jest ze stworzeniem wyłomu w polskim prawie chroniącym życia człowieka na każdym etapie jego rozwoju. W celu zwrócenia uwagi Ministerstwa Zdrowia na sprzeczność projektowanych norm z polskim porządkiem prawnym, Instytut Ordo Iuris wziął udział w konsultacjach społecznych dotyczących przepisów mających dozwalać (choć na receptę) na obrót wczesnoporonnymi tabletkami ellaOne.

 

Pod koniec ubiegłego miesiąca Minister Zdrowia poinformował opinię publiczną o podjęciu kroków mających na celu ograniczenie dostępności środka „ellaOne” poprzez ustawowe zakwalifikowanie go do kategorii leków wydawanych na receptę[2]. Jak można przypuszczać na podstawie powyższej wypowiedzi, przedmiotowy projekt ustawy, choć nie odnosi się wprost do tabletek „ellaOne”, służyć ma ograniczeniu obrotu tym środkiem. Jak wynika z korespondencji przeprowadzonej przez jednego z polskich dziennikarzy z MZ, ograniczenie dostępności tego środka ma na celu „zapewnienie pacjentowi maksymalnego bezpieczeństwa farmakoterapii”[3]. Niestety, wprowadzenie wymogu uzyskania recepty w celu zakupu „ellaOne” jest działaniem tylko z pozoru chroniącym kobiety i dzieci przed niebezpiecznymi dla zdrowia i życia skutkami zażycia tego środka.  

 

O skutkach ubocznych i zagrożeniach dla zdrowia kobiety jakie płyną z zażycia pigułki„ellaOne” Instytut Ordo Iuris informował wielokrotnie przy okazji wydania przez Komisję Europejską decyzji dopuszczającej ten środek do obrotu na rynku farmaceutycznym bez recepty. Stanowisko w tej sprawie wydała również Naczelna Izba Aptekarska. Poza licznymi zagrożeniami płynącymi z zastosowania przez kobietę środka „ellaOne”, dopuszczenie go do sprzedaży równoznaczne jest ze stworzeniem wyłomu w polskim prawie chroniącym życia człowieka na każdym etapie jego rozwoju.

 

Pigułka „ellaOne”, określana często dla celów marketingowych mylącym mianem „antykoncepcji awaryjnej”, jest w praktyce środkiem o potencjalnie wczesnoporonnym działaniu. Składnik aktywny pigułek, którym jest octan uliprystalu w dawce 30mg, jest pochodną substancji czynnej niesławnych tabletek RU-486, służących do przeprowadzenia aborcji farmakologicznej. Octan uliprystalu oddziałuje na receptory progesteronu, doprowadzając m. in. do zmian w endometrium, co skutkuje niemożnością zagnieżdżenia się zarodka i w rezultacie jego obumarciem. Polski system prawny, na czele z  Konstytucją[4], ugruntowanym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego [5] oraz przepisami ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży [6], stoi na straży ludzkiego życia od momentu poczęcia. Zgodnie z zasadami polskiego prawa, aborcja co do zasady uznawana jest za przestępstwo, a enumeratywnie wyliczone przesłanki zezwalające na przeprowadzenie aborcji – budzące skądinąd liczne wątpliwości natury prawnej – mają charakter zbliżony do kontratypu. Tym samym, dopuszczenie do obrotu środka o potencjalnie wczesnoporonnym działaniu stanowi wyłom w polskim prawie i de factodopuszcza możliwość przeprowadzenia aborcji na żądanie.

 

Pomimo licznych protestów społeczeństwa obywatelskiego, jak i ekspertyz środowisk naukowych, Ministerstwo Zdrowia nie zdecydowało się na podjęcie kroków mających na celu wprowadzenie zakazu obrotu pigułkami „ellaOne”. W przywoływanej już korespondencji przeprowadzonej z jednym z dziennikarzy, rzecznik MZ wskazuje, że powodem zaniechania działań zmierzających do zakazania tego środka są przepisy prawne wynikające z prawa unijnego i krajowego. W piśmie, MZ podaje nieprawdziwe informacje, jakoby do wprowadzenia do obrotu środka „ellaOne” obligowała Polskę decyzja Komisji Europejskiej[7], przepisy Dyrektywy 2001/83/WE oraz krajowe przepisy ustawy prawo farmaceutyczne (art. 30 i 33)[8].

 

Tymczasem, jak wynika z przytaczanych przez MZ przepisów prawa unijnego, środki antykoncepcyjne i wczesnoporonne, do których zalicza się „ellaOne” mogą zostać objęte ograniczeniem lub zakazem ich sprzedaży przez poszczególne państwa członkowskie[9]. Stanowisko w tej sprawie zajęła również sama Komisja Europejska, jednoznacznie stwierdzając, że „środki antykoncepcyjne i poronne podlegają szczególnym zasadom wynikającym z dyrektywy 2001/83/WE, ponieważ na mocy jej art. 4 ust. 4 państwa członkowskie są upoważnione do stosowania do tych produktów własnych restrykcyjnych przepisów. Zgodnie z art. 13 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 726/2004 wspomniane odstępstwo może być również stosowane w odniesieniu do produktów objętych centralnym pozwoleniem”[10].

 

Jak wynika z powyższego, nic nie stoi na przeszkodzie, by polski rząd wprowadził ustawowo zakaz obrotu środkami o potencjalnie wczesnoporonnym charakterze, do których zalicza się „ellaOne”. Co więcej, wprowadzenie ustawowego zakazu jest konieczne w celu ochrony wartości chronionych przez polską konstytucję. W celu dowiedzenia się więcej, zachęcamy do zapoznania się z kompleksową opinią wysłaną przez Instytut Ordo Iuris w ramach konsultacji społecznych dotyczącą projektowanych przez Ministerstwo zmian.

 

[1] Art. 2  pkt 1 i art. 8 projektu Ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zmieniających Ustawę prawo farmaceutyczne z dnia 23 marca 2016 r. ,https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//2/12283610/12343891/12343892/dokument213566.pdf .

[2] Polska Agencja Prasowa, Radziwiłł: nie zabronimy stosowania ellaOne, ale będzie to pod kontrolą lekarzahttp://www.pap.pl/aktualnosci/news,494307,radziwill-nie-zabronimy-stosowania-ellaone-ale-bedzie-to-pod-kontrola-lekarza.html#sthash.Epwzm7dT.dpuf , dostęp 13 kwietnia 2015 r.

[3] Pisma z dnia 24.03.2016 sygn. BPP.0620.402.2016 oraz 29.03.2016, sygn. BPP.0620.402.2016 

[4] art. 30 w zw. Z art. 38 Konstytucji RP

[5] Wyrok TK z 28.05.1997r., K 26/96

[6] Ustawa z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz.U. 1993 nr 17 poz. 78)

[7] Decyzja Wykonawcza Komisji z dnia 7.1.2015 w sprawie zmiany wydanego decyzją K(2009)4049 pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego stosowanego u ludzi „ellaOne – octan uliprystalu” (sygn. C(2015)51 ).http://ec.europa.eu/health/documents/community register/2015/20150107130448/dec_130448_pl.pdf

[8] Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne, Dz.U. 2001 nr 126 poz. 1381

[9] Art. 4 (4) Dyrektywy 2001/83/WE w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi, unormowania unijne dotyczące dopuszczania produktów leczniczych na rynek Państw UEhttp://ec.europa.eu/health/files/eudralex/vol-1/dir_2001_83_cons2009/2001_83_cons2009_pl.pdf

[10] Zob. więcej Odpowiedź Komisji Europejskiej z dnia 27 maja 2015 r. na pytanie nr. P-001651/2015 zadane przez europosła Marka Jurka, sygn. Odpowiedzi: E-007013/2015.

Czytaj więcej

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny
20 listopada 2026

Miniony tydzień w Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny

Instytut Ordo Iuris oraz Centrum Życia i Rodziny przekazały Kancelarii…

Prezes Ordo Iuris na Forum Konserwatywnym w Pradze: budujmy na fundamencie, którego żaden rząd nie odbierze
20 listopada 2026

Prezes Ordo Iuris na Forum Konserwatywnym w Pradze: budujmy na fundamencie, którego żaden rząd nie odbierze

Niezależność finansowa, zaufanie obywateli i realny wkład w życie publiczne…

Ordo Iuris na Forum ONZ ds. demokracji w Genewie: edukacja obywatelska nie może pomijać rodziców
20 listopada 2026

Ordo Iuris na Forum ONZ ds. demokracji w Genewie: edukacja obywatelska nie może pomijać rodziców

Eksperci Instytutu Ordo Iuris wzięli udział w 6. sesji Forum…

Węgry: rząd Pétera Magyara osłabia standard ochrony życia. „Rozporządzenie o biciu serca” do zmiany
20 listopada 2026

Węgry: rząd Pétera Magyara osłabia standard ochrony życia. „Rozporządzenie o biciu serca” do zmiany

Rząd Pétera Magyara zapowiedział zmianę węgierskiego „rozporządzenia o biciu serca”….

Czy hasło „Polak w Polsce gospodarzem” to przestępstwo? Sąd powołał nowego biegłego w sprawie Oliwii Olejniczak
19 listopada 2026

Czy hasło „Polak w Polsce gospodarzem” to przestępstwo? Sąd powołał nowego biegłego w sprawie Oliwii Olejniczak

Sąd Okręgowy w Zamościu rozpoznaje apelację w sprawie Oliwii Olejniczak…

„Mowa nienawiści” nie trafi na listę „europrzestępstw”? Komisja Europejska rezygnuje z projektu, ale zapowiada dyrektywę
19 listopada 2026

„Mowa nienawiści” nie trafi na listę „europrzestępstw”? Komisja Europejska rezygnuje z projektu, ale zapowiada dyrektywę

Komisja Europejska zaproponowała wycofanie projektu dopisania „mowy nienawiści” i „przestępstw…

Przeciw centralizacji UE. Ordo Iuris na Forum Europa w Bukareszcie
18 listopada 2026

Przeciw centralizacji UE. Ordo Iuris na Forum Europa w Bukareszcie

W dniach 13–15 listopada w Bukareszcie odbyła się konferencja „Forum…

Rekordowy i spokojny Marsz Niepodległości – sprawozdanie obserwatorów Ordo Iuris
18 listopada 2026

Rekordowy i spokojny Marsz Niepodległości – sprawozdanie obserwatorów Ordo Iuris

Monitoring Instytutu Ordo Iuris potwierdził pokojowy charakter tegorocznego Marszu Niepodległości…

„Będziesz wisiał” – groźba czy protest? Przed Sądem Okręgowym w Łomży ruszył proces rolnika
18 listopada 2026

„Będziesz wisiał” – groźba czy protest? Przed Sądem Okręgowym w Łomży ruszył proces rolnika

Przed Sądem Okręgowym w Łomży toczy się proces Marcina Zieńczuka,…

„Kobietobójstwo” w ONZ. Projekt rezolucji chce wpisać tzw. przemoc reprodukcyjną do kodeksów karnych
17 listopada 2026

„Kobietobójstwo” w ONZ. Projekt rezolucji chce wpisać tzw. przemoc reprodukcyjną do kodeksów karnych

Francja i Holandia wraz z jedenastoma innymi państwami zachodnimi przedłożyły…