Informujemy, że Państwa dane osobowe są przetwarzane przez Fundację Instytut na Rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris z siedzibą w Warszawie przy ul. Górnośląskiej 20/6, kod pocztowy 00-484 (administrator danych) w celu informowania o realizacji działań statutowych, w tym do informowania o organizowanych akcjach społecznych. Podanie danych jest dobrowolne. Informujemy, że przysługuje Państwu prawo dostępu do treści swoich danych i możliwości ich poprawiania.
Przejdź do treści

Tworzenie dzieci trójki rodziców narusza godność człowieka i prawo międzynarodowe

Członkowie Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy w deklaracji nr 557 podkreślili, że planowana w Zjednoczonym Królestwie, oficjalna zgoda na tworzenie embrionów ludzkich przy użyciu materiału genetycznego pochodzącego od trójki rodziców, jest praktyką eugeniczną i jako taka zadaje gwałt godność człowieka łamiąc jednocześnie normy prawa międzynarodowego.

 

Krytykowana w deklaracji procedura ma na celu wymianę mitochondriów komórki jajowej kobiety, której DNA mitochondrialne jest genetycznie obciążone, na mitochondria pochodzące z komórki jajowej innej kobiety, nie obciążonej taką chorobą. Tak zmodyfikowana komórka jajowa (zawierająca swoje dotychczasowe jądro komórkowe ale mitochondria z innej komórki jajowej) byłaby dopiero poddawana zapłodnieniu. Według genetyków, media dość trafnie określiły tę technologię mianem tworzenia dziecka trójki rodziców.

 

Ta kontrowersyjna technika została rekomendowana rządowi Wielkiej Brytanii przez Urząd ds. płodności i embriologii (Human Fertilisation and Embryology Authority HFEA) w bieżącym roku. Krytyka przedmiotowych propozycji w oświadczeniu nr 557 jest ważnym sygnałem wystosowanym przez całą Europę do Wielkiej Brytanii. Członkowie Zgromadzenia Parlamentarnego RE mogą podpisywać deklarację do końca stycznia 2014 r.

 

Sygnatariusze deklaracji wprost uznają przedmiotową technikę za praktykę eugeniczną i stwierdzają expressis verbis, że „stworzenie zarodka ludzkiego z materiału genetycznego pochodzącego od więcej niż dwóch osobników, jak zaproponował HFEA w Wielkiej Brytanii, narusza godność człowieka i prawo międzynarodowe".

 

Stanowisko to znajduje uzasadnienie w wiążących unormowaniach prawa międzynarodowego. Przykładowo art. 13 Europejskiej Konwencji o Prawach Człowieka i Biomedycynie stanowi, że interwencja mająca na celu dokonanie zmian w genomie ludzkim może być przeprowadzona wyłącznie w celach profilaktycznych, terapeutycznych lub diagnostycznych tylko wtedy, gdy jej celem nie jest wywołanie dziedzicznych zmian genetycznych u potomstwa. Podobnie art. 3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej stanowi, że "w dziedzinach medycyny i biologii muszą być szanowane w szczególności" "zakaz praktyk eugenicznych, w szczególności tych, których celem jest selekcja osób" oraz "zakaz reprodukcyjnego klonowania istot ludzkich". W tym kontekście członkowie Zgromadzenia Parlamentarnego RE stwierdzają, że modyfikacja komórek jajowych albo embrionów we wczesnej fazie rozwoju na potrzeby prokreacji przy wykorzystaniu zewnętrznego materiału genetycznego modyfikującego informacje genetyczne pochodzące od dwójki rodziców. stanowi praktykę eugeniczną”.

 

Deklaracja odzwierciedla międzynarodowe obawy wyrażane przez naukowców i bioetyków na całym świecie. Organizacja CARE for Europe wyraziła poparcie dla deklaracji, dając wyraz obawom "co do bezpieczeństwa technik stosowanych w procesie modyfikowania linii zarodkowej człowieka". CARE for Europe wyjaśnia, że chociaż zabiegi o legalizację procedur tworzenia embrionów pochodzących od trzech rodziców "są uzasadniane dążeniem do zmniejszenia szans na urodzenie dziecka z chorobą genetyczną", jednak "procedura ta zmniejszy zaledwie ryzyko przenoszenia się choroby z matki na dziecko i nie wyleczy jej całkowicie". David Fieldsend, bioetyk i dyrektor CARE for Europe, wezwał rząd Wielkiej Brytanii "do zmiany swojego stanowiska i do nie wprowadzania przepisów zezwalających na te bardzo kontrowersyjne procedury", które przełamują "newralgiczny próg etyczny", mocno ugruntowany w wyżej wymienionych aktach prawa międzynarodowego.

 

Swoje poparcie dla delegatów Zgromadzenia Parlamentarnego, którzy podpisali pisemną deklarację 557 wyraziła również organizacja Comment on Reproductive Ethics (CORE), która koncentruje się na dylematach etycznych związanych z rozrodczością. W swoim stanowisku CORE podkreśliła również, że inicjatywa ta jest żywo doceniana, i służy za inspirację dla wielu grup amerykańskich przeciwników inżynierii zarodkowej.

 

W szczególności swoje stanowisko w tym zakresie wyraziła Dr Darnovsky, dyrektor wykonawczy Center for Genetics and Society promującego odpowiedzialne zastosowania i skuteczne zarządzanie w sferze ludzkiej genetyki i technologii reprodukcyjnych. We wrześniu wystosowała ona list otwarty do przewodniczącego Zgromadzenia Parlamentarnego aby przekazać głębokie zaniepokojenie amerykańskiego środowiska naukowego "ewentualnym zatwierdzeniem w Wielkiej Brytanii technik znanych jako wymiana mitochondriów, które stanowiłyby dziedziczną modyfikację genetyczną człowieka". W imieniu swojej organizacji dr Darnovsky wyraziła nadzieję: "że zatwierdzenie przez Parlament Zjednoczonego Królestwa prawnego 'wyjątku' umożliwiającego eksperymentowanie z tymi technikami na ludziach byłoby klinicznie, etycznie i społecznie niebezpieczne, i będzie naruszeniem norm międzynarodowych".

 

W ocenie dr Darnovsky, Wielka Brytania, wprowadzając projektowane zmiany, "jednostronnie przekroczy granicę tego, co prawnie i etycznie dopuszczalne w tej sprawie” bowiem istniejący konsensus dopuszcza stosowanie z najwyższą ostrożnością technik inżynierii genetycznej jedynie w sytuacjach, gdy służy to leczeniu człowieka. Technik tych nie można stosować celem „modyfikowania gamet lub wczesnych zarodków tak, aby manipulować charakterystyką przyszłych dzieci".

 

Zwolennicy idei dzieci pochodzących od trzech rodziców uważają, że takie techniki mogą zmniejszyć ryzyko posiadania dzieci z chorobą mitochondrialną (np. dystrofią mięśniową).

 

Powszechnie używa się przy tym statystyk, których wiarygodność budzi istotne wątpliwości. Dr Darnovsky zauważa, że podczas gdy „HFEA wielokrotnie powtarza, że 1 na 200 dzieci rodzi się każdego roku z jakąś formą choroby mitochondrialnej", statystyki środowiska naukowego wskazują, że wskaźnik ten wynosi 1 na 5000 dzieci a zatem dwadzieścia pięć razy mniej (!). Co więcej, znaczna większość przypadków w tej znikomej grupie, to choroby obejmujące nie tylko mutację DNA mitochondrium ale również DNA jądra komórkowego. Tym samym, procedury wymiany mitochondriów w ogóle nie będą znajdowały zastosowania do większości z tych, i tak bardzo już nielicznych, przypadków.

 

Członkowie Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy lub ich zastępcy mogą podpisać deklarację do 31 stycznia 2014 roku za pośrednictwem biura podawczego Rady Europy.

Autor: Ordo Iuris

Ochrona życia

Pełna ochrona życia ludzkiego a dzieciobójstwo w Salwadorze

W związku z powtarzającymi się, nieprawdziwym relacjami na temat prawa, które w Salwadorze w pełnym zakresie broni niewinnego życia ludzkiego w okresie prenatalnym, warto zapoznać się z treścią regulacji prawnych, które faktycznie obowiązują w Salwadorze. Pozwoli to na łatwą weryfikację rzetelności doniesień mówiących o rzekomym karaniu w Salwadorze za poronienie.

Aborcja: stan prawny:

Czytaj Więcej

Ochrona życia

Analiza dotycząca przestępstwa pomocy w aborcji

Zgodnie z art. 152 §2 k.k. karze pozbawienia wolności do lat 3 podlega ten, „kto udziela kobiecie ciężarnej pomocy w przerwaniu ciąży z naruszeniem przepisów ustawy lub ją do tego nakłania”.
Czytaj Więcej

Ochrona życia

Analiza konstytucyjności projektu ustawy o świadomym rodzicielstwie

Analiza konstytucyjności projektu ustawy o świadomym rodzicielstwie zawartego w petycji w sprawie zmiany przepisów ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży
Czytaj Więcej

Wolności obywatelskie

Analiza założeń nowego zarządzenia Marszałka Sejmu dotyczącego organizacji pracy mediów w parlamencie

Założenia nowego zarządzenia Marszałka Sejmu w sprawie zasad wstępu do sejmowych budynków są zapowiedzią zupełnie nowej organizacji dostępu mediów do prac parlamentu. Obok rozwiązań poprawiających warunki pracy mediów, założenia zapowiadają również takie, które mogą naruszać konstytucyjny standard transparentności prac władz publicznych. Większość zapowiadanych rozwiązań ma swoje analogie w regulacjach parlamentów państw UE, nie wszystkie jednak można pogodzić z gwarancjami dostępu do informacji publicznej wynikającymi z art. 61 Konstytucji RP.

Czytaj Więcej