pl
pl
 
Ordo Iuris
Tworzenie dzieci trójki rodziców narusza godność człowieka i prawo międzynarodowe

Członkowie Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy w deklaracji nr 557 podkreślili, że planowana w Zjednoczonym Królestwie, oficjalna zgoda na tworzenie embrionów ludzkich przy użyciu materiału genetycznego pochodzącego od trójki rodziców, jest praktyką eugeniczną i jako taka zadaje gwałt godność człowieka łamiąc jednocześnie normy prawa międzynarodowego.

 

Krytykowana w deklaracji procedura ma na celu wymianę mitochondriów komórki jajowej kobiety, której DNA mitochondrialne jest genetycznie obciążone, na mitochondria pochodzące z komórki jajowej innej kobiety, nie obciążonej taką chorobą. Tak zmodyfikowana komórka jajowa (zawierająca swoje dotychczasowe jądro komórkowe ale mitochondria z innej komórki jajowej) byłaby dopiero poddawana zapłodnieniu. Według genetyków, media dość trafnie określiły tę technologię mianem tworzenia dziecka trójki rodziców.

 

Ta kontrowersyjna technika została rekomendowana rządowi Wielkiej Brytanii przez Urząd ds. płodności i embriologii (Human Fertilisation and Embryology Authority HFEA) w bieżącym roku. Krytyka przedmiotowych propozycji w oświadczeniu nr 557 jest ważnym sygnałem wystosowanym przez całą Europę do Wielkiej Brytanii. Członkowie Zgromadzenia Parlamentarnego RE mogą podpisywać deklarację do końca stycznia 2014 r.

 

Sygnatariusze deklaracji wprost uznają przedmiotową technikę za praktykę eugeniczną i stwierdzają expressis verbis, że „stworzenie zarodka ludzkiego z materiału genetycznego pochodzącego od więcej niż dwóch osobników, jak zaproponował HFEA w Wielkiej Brytanii, narusza godność człowieka i prawo międzynarodowe".

 

Stanowisko to znajduje uzasadnienie w wiążących unormowaniach prawa międzynarodowego. Przykładowo art. 13 Europejskiej Konwencji o Prawach Człowieka i Biomedycynie stanowi, że interwencja mająca na celu dokonanie zmian w genomie ludzkim może być przeprowadzona wyłącznie w celach profilaktycznych, terapeutycznych lub diagnostycznych tylko wtedy, gdy jej celem nie jest wywołanie dziedzicznych zmian genetycznych u potomstwa. Podobnie art. 3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej stanowi, że "w dziedzinach medycyny i biologii muszą być szanowane w szczególności" "zakaz praktyk eugenicznych, w szczególności tych, których celem jest selekcja osób" oraz "zakaz reprodukcyjnego klonowania istot ludzkich". W tym kontekście członkowie Zgromadzenia Parlamentarnego RE stwierdzają, że modyfikacja komórek jajowych albo embrionów we wczesnej fazie rozwoju na potrzeby prokreacji przy wykorzystaniu zewnętrznego materiału genetycznego modyfikującego informacje genetyczne pochodzące od dwójki rodziców. stanowi praktykę eugeniczną”.

 

Deklaracja odzwierciedla międzynarodowe obawy wyrażane przez naukowców i bioetyków na całym świecie. Organizacja CARE for Europe wyraziła poparcie dla deklaracji, dając wyraz obawom "co do bezpieczeństwa technik stosowanych w procesie modyfikowania linii zarodkowej człowieka". CARE for Europe wyjaśnia, że chociaż zabiegi o legalizację procedur tworzenia embrionów pochodzących od trzech rodziców "są uzasadniane dążeniem do zmniejszenia szans na urodzenie dziecka z chorobą genetyczną", jednak "procedura ta zmniejszy zaledwie ryzyko przenoszenia się choroby z matki na dziecko i nie wyleczy jej całkowicie". David Fieldsend, bioetyk i dyrektor CARE for Europe, wezwał rząd Wielkiej Brytanii "do zmiany swojego stanowiska i do nie wprowadzania przepisów zezwalających na te bardzo kontrowersyjne procedury", które przełamują "newralgiczny próg etyczny", mocno ugruntowany w wyżej wymienionych aktach prawa międzynarodowego.

 

Swoje poparcie dla delegatów Zgromadzenia Parlamentarnego, którzy podpisali pisemną deklarację 557 wyraziła również organizacja Comment on Reproductive Ethics (CORE), która koncentruje się na dylematach etycznych związanych z rozrodczością. W swoim stanowisku CORE podkreśliła również, że inicjatywa ta jest żywo doceniana, i służy za inspirację dla wielu grup amerykańskich przeciwników inżynierii zarodkowej.

 

W szczególności swoje stanowisko w tym zakresie wyraziła Dr Darnovsky, dyrektor wykonawczy Center for Genetics and Society promującego odpowiedzialne zastosowania i skuteczne zarządzanie w sferze ludzkiej genetyki i technologii reprodukcyjnych. We wrześniu wystosowała ona list otwarty do przewodniczącego Zgromadzenia Parlamentarnego aby przekazać głębokie zaniepokojenie amerykańskiego środowiska naukowego "ewentualnym zatwierdzeniem w Wielkiej Brytanii technik znanych jako wymiana mitochondriów, które stanowiłyby dziedziczną modyfikację genetyczną człowieka". W imieniu swojej organizacji dr Darnovsky wyraziła nadzieję: "że zatwierdzenie przez Parlament Zjednoczonego Królestwa prawnego 'wyjątku' umożliwiającego eksperymentowanie z tymi technikami na ludziach byłoby klinicznie, etycznie i społecznie niebezpieczne, i będzie naruszeniem norm międzynarodowych".

 

W ocenie dr Darnovsky, Wielka Brytania, wprowadzając projektowane zmiany, "jednostronnie przekroczy granicę tego, co prawnie i etycznie dopuszczalne w tej sprawie” bowiem istniejący konsensus dopuszcza stosowanie z najwyższą ostrożnością technik inżynierii genetycznej jedynie w sytuacjach, gdy służy to leczeniu człowieka. Technik tych nie można stosować celem „modyfikowania gamet lub wczesnych zarodków tak, aby manipulować charakterystyką przyszłych dzieci".

 

Zwolennicy idei dzieci pochodzących od trzech rodziców uważają, że takie techniki mogą zmniejszyć ryzyko posiadania dzieci z chorobą mitochondrialną (np. dystrofią mięśniową).

 

Powszechnie używa się przy tym statystyk, których wiarygodność budzi istotne wątpliwości. Dr Darnovsky zauważa, że podczas gdy „HFEA wielokrotnie powtarza, że 1 na 200 dzieci rodzi się każdego roku z jakąś formą choroby mitochondrialnej", statystyki środowiska naukowego wskazują, że wskaźnik ten wynosi 1 na 5000 dzieci a zatem dwadzieścia pięć razy mniej (!). Co więcej, znaczna większość przypadków w tej znikomej grupie, to choroby obejmujące nie tylko mutację DNA mitochondrium ale również DNA jądra komórkowego. Tym samym, procedury wymiany mitochondriów w ogóle nie będą znajdowały zastosowania do większości z tych, i tak bardzo już nielicznych, przypadków.

 

Członkowie Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy lub ich zastępcy mogą podpisać deklarację do 31 stycznia 2014 roku za pośrednictwem biura podawczego Rady Europy.

 
EKSPERCI
Catholic Family & Human Rights Institute został założony w celu monitorowania i oddziaływania na politykę społeczną. »
 
Doktor nauk prawnych, adiunkt w Zakładzie Prawa Własności Intelektualnej na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku. »
 
Doktor prawa, pracownik Dyrekcji Generalnej ds. Handlu w Komisji Europejskiej. »
 
European Dignity Watch powołano na początku 2010 roku jako organizację pozarządową i not-for-profit z siedzibą w Brukseli, stolicy Europy. »
 
 
 

Zasady korzystania z materiałów zamieszczonych na stronie Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris

Zachęcamy Państwa do korzystania z opracowań i materiałów przygotowanych przez Instytut na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris. Jednocześnie informujemy, że stosownie z obowiązującym prawem, przedruk treści zamieszczonych na stronie internetowej Instytutu jest możliwy pod warunkiem wymienienia imienia i nazwiska twórcy oraz źródła (strona internetowa Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris) (art. 34 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych). W przypadku przedrukowywania publikacji Instytutu w zakresie wykraczającym poza sprawozdania o aktualnych wydarzeniach lub dokonywanych poza ramami czasowymi, w jakich materiał zachowuje aktualność z punktu widzenia szybkości obiegu informacji, wskazane jest uzyskanie uprzedniej zgody Instytutu pisząc na adres biuro[at]ordoiuris.pl