Informujemy, że Państwa dane osobowe są przetwarzane przez Fundację Instytut na Rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris z siedzibą w Warszawie przy ul. Górnośląskiej 20/6, kod pocztowy 00-484 (administrator danych) w celu informowania o realizacji działań statutowych, w tym do informowania o organizowanych akcjach społecznych. Podanie danych jest dobrowolne. Informujemy, że przysługuje Państwu prawo dostępu do treści swoich danych i możliwości ich poprawiania.
Przejdź do treści
PL | EN
Facebook Twitter Youtube

Zakaz modlitwy w placówkach szkolnych pod pozorem poszanowania praw mniejszości stanowi naruszenie Konstytucji

Data publikacji: 01.09.2017

fotolia.com

Modlitwa w szkole jest jednym ze sposobów ekspresji religijnej, który jest chroniony aktami prawa międzynarodowego i krajowego, w tym Konstytucją RP. W przypadku braku jednomyślności co do praktykowania modlitwy rozwiązaniem niezgodnym z prawem jest zarówno jej zupełne zaniechanie, jak i zmuszanie do jej odmawiania tych, którzy tego nie chcą.

Spór o praktykowanie modlitwy w szkołach i przedszkolach występuje coraz częściej w przestrzeni publicznej. Sprawy te są często nagłaśniane przez media. Instytut Ordo Iuris w przygotowanej analizie przypomina, że wolność sumienia i religii jest fundamentalnym prawem człowieka. Zgodnie z Konstytucją RP z 1997 r. wolność religii obejmuje m.in. jej uzewnętrznianie indywidualnie lub z innymi, publicznie lub prywatnie poprzez modlitwę (art. 53 ust. 2 Konstytucji RP). Stąd też modlitwa w publicznej szkole, zarówno prywatna jak i sprawowana wspólnie z innymi, jest korzystaniem z konstytucyjnie gwarantowanej wolności.

Biorąc pod uwagę, że przepisy ustawy zasadniczej stosuje się bezpośrednio, realizowanie zapisanych w niej praw oraz wolności człowieka nie wymaga uszczegółowienia ani potwierdzenia w żadnym innym akcie normatywnym i każdy może powoływać się wprost na swoje konstytucyjne prawa oraz wolności, w tym wolność uzewnętrzniania religii i swobodę manifestowania przekonań religijnych. Niezależnie od tego uprawnienia, sposób organizacji modlitwy w szkole reguluje § 12 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach, zgodnie z którym modlitwa w szkole może być odmawiana przed i po zajęciach.

Inicjatywa odmawiania modlitwy w szkole może pochodzić zarówno od pojedynczego ucznia czy rodzica lub ich grupy, jak i rady samorządu uczniowskiego czy rady rodziców. Wydaje się, że te dwa organy – będące instytucjonalną reprezentacją społeczności uczniów i rodziców – są szczególnie uprawnione do przedstawienia dyrekcji szkoły tego typu propozycji. Należy pamiętać, że dyrektor szkoły (przedszkola) jest organem władzy publicznej, a więc w sytuacji zwrócenia się przedstawicieli społeczności szkolnej z wnioskiem o zorganizowanie modlitwy, ma on obowiązek umożliwienia realizacji praw osób wierzących w publicznej placówce oświaty. W przypadku zaś uniemożliwiania lub utrudniania przez władze szkoły odmawiania modlitwy przez uczniów dochodzi do naruszenia art. 53 ust. 6 Konstytucji RP, zgodnie z którym nikt nie może być zmuszany do uczestniczenia ani do nieuczestniczenia w praktykach religijnych.

Nie oznacza to w żadnym wypadku konieczności udziału wszystkich uczniów w modlitwie ani jednomyślności (konsensu) w podjęciu tego typu inicjatywy. Trzeba wspomnieć również, że sprzeciw części uczniów czy rodziców wobec modlitwy innych uczniów w szkole (przedszkolu) nie może uniemożliwiać w żaden sposób jej praktykowania. Poszanowanie praw osób niechcących uczestniczyć w modlitwie nie może bowiem oznaczać uniemożliwienia innym realizacji ich prawa do uczestniczenia w modlitwie. Jak wskazał Sąd Najwyższy „osoba, która deklaruje się jako niewierząca, nie może […] oczekiwać, że nie będzie miała kontaktu z osobami wierzącymi, ich praktykami i symbolami religijnymi”.

W sytuacji braku jednomyślności co do praktykowania modlitwy w szkole (przedszkolu) rozwiązaniem niezgodnym z prawem w takim samym stopniu jest jej zupełne zaniechanie, jak i zmuszanie do niej czy jakaś forma wykluczenia ze społeczności szkolnej tych, którzy nie chcą jej podjąć. Istotą życia w pluralistycznym społeczeństwie jest umiejętność współistnienia ze sobą osób o różnych poglądach – także religijnych – a co za tym idzie możliwość wykonywania przysługujących im konstytucyjnie praw. W przypadku niejednomyślności społeczności szkolnej w kwestii publicznej modlitwy w trakcie zajęć, władze szkolne powinny wykorzystać tę sytuację do edukacji uczniów w zakresie tolerancyjnego współżycia w społeczeństwie osób wyznających różne przekonania religijne.

Ordo Iuris przygotowało ulotki dla rodziców na ten temat

Wolności obywatelskie

16.05.2018

Poparcie CMWP SDP dla Ordo Iuris w sprawie obrony wolności słowa w Internecie

Komunikat Centrum Monitoringu Wolności Prasy Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich ws. poparcia dla petycji Ordo Iuris

Czytaj Więcej
Wolności obywatelskie

15.05.2018

Program wyborczy Rafała Trzaskowskiego sprzeczny z prawem i ograniczający wolności obywatelskie

Rafał Trzaskowski, jeden z kandydatów na prezydenta Warszawy, w swoim programie wyborczym zawarł propozycje, które są sprzeczne z prawem i jawnie ograniczają wolności obywatelskie gwarantowane przez Konstytucję RP. Tzw. tabletki „dzień po”, seksedukacja i stygmatyzacja lekarzy powołujących się na klauzulę sumienia – tak można streścić program wyboczy kandydata Platformy Obywatelskiej i Nowoczesnej w Warszawie.

Czytaj Więcej
Wolności obywatelskie

09.05.2018

Przedstawiciele Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich i Google dyskutowali o projekcie Ordo Iuris gwarantującym wolność słowa w sieci

Przedstawiciele Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, Ordo Iuris i firmy Google dyskutowali o problemie cenzury w Internecie i przygotowanych przez Ordo Iuris założeniach projektu ustawy, która ma zagwarantować wolność słowa w sieciach społecznościowych. Propozycja jeszcze w maju trafi do Kancelarii Premiera i Ministerstwa Cyfryzacji.

Czytaj Więcej
Wolności obywatelskie

09.05.2018

Odbyła się kolejna rozprawa przeciwko Maciejowi Maleńczukowi, oskarżonemu o pobicie działacza pro-life

9 maja w sądzie rejonowym Kraków-Śródmieście odbyła się kolejna rozprawa o naruszenie nietykalności cielesnej działacza Fundacji Pro - Prawo do życia przeciwko Maciejowi Maleńczukowi. Sąd przesłuchał świadków i wyznaczył datę następnego, najprawdopodobniej ostatniego posiedzenia.

Czytaj Więcej