Informujemy, że Pani/Pana dane osobowe są przetwarzane przez Fundację Instytut na Rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris z siedzibą w Warszawie przy ul. Zielnej 39, kod pocztowy 00-108 (administrator danych) w ramach utrzymywania stałego kontaktu z naszą Fundacją w związku z jej celami statutowymi, w szczególności poprzez informowanie o organizowanych akcjach społecznych. Podstawę prawną przetwarzania danych osobowych stanowi art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (RODO).

Podanie danych jest dobrowolne, niemniej bez ich wskazania nie jest możliwa realizacja usługi newslettera. Informujemy, że przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do treści swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, prawo wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego.

Korzystanie z newslettera jest bezterminowe. W każdej chwili przysługuje Pani/Panu prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych osobowych. W takim przypadku dane wprowadzone przez Pana/Panią w procesie rejestracji zostaną usunięte niezwłocznie po upływie okresu przedawnienia ewentualnych roszczeń i uprawnień przewidzianego w Kodeksie cywilnym.

Do Pani/Pana danych osobowych mogą mieć również dostęp podmioty świadczące na naszą rzecz usługi w szczególności hostingowe, informatyczne, drukarskie, wysyłkowe, płatnicze. prawnicze, księgowe, kadrowe.

Podane dane osobowe mogą być przetwarzane w sposób zautomatyzowany, w tym również w formie profilowania. Jednak decyzje dotyczące indywidualnej osoby, związane z tym przetwarzaniem nie będą zautomatyzowane.

W razie jakichkolwiek żądań, pytań lub wątpliwości co do przetwarzania Pani/Pana danych osobowych prosimy o kontakt z wyznaczonym przez nas Inspektorem Ochrony Danych pisząc na adres siedziby Fundacji: ul. Zielna 39, 00-108 Warszawa, z dopiskiem „Inspektor Ochrony Danych” lub na adres poczty elektronicznej iod@ordoiuris.pl

Przejdź do treści
PL | EN
Facebook Twitter Youtube

Opinia Instytutu na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris w sprawie ustawy z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej

Data publikacji: 26.01.2018

Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej[1] (dalej jako: „ustawa o POZ”), której większość przepisów weszła w życie 1 grudnia br., zawiera szereg rozwiązań, na których niepokojący charakter słusznie zwracają uwagę organizacje i środowiska monitorujące działania mogące skutkować nieuzasadnioną kontrolą oraz nadmierną ingerencją państwa w funkcjonowanie i autonomię rodziny. Wątpliwości te są tym bardziej uzasadnione, gdy rozważy się je w kontekście założeń projektu do ustawy o zdrowiu dzieci i młodzieży w wieku szkolnym[2], zgodnie z którym na pielęgniarkę szkolną miałby zostać nałożony m.in. obowiązek zgłaszania wszystkich dostrzeżonych przez nią nieprawidłowości do opieki społecznej.

Nowa ustawa o POZ tworzy system, w którym docelowo każdy pacjent ma być objęty opieką zespołu POZ (lekarz, pielęgniarka oraz położna), koordynowaną przez lekarza rozstrzygającego o sposobie planowania i realizacji postępowania diagnostyczno-leczniczego świadczeniobiorcy. Zespół POZ ma prowadzić stałą wymianę informacji o świadczeniobiorcy oraz podejmować wspólne działania w zakresie niezbędnym dla zachowania zdrowia, profilaktyki, rozpoznawania i leczenia chorób, pielęgnowania oraz rehabilitacji świadczeniobiorcy, zaś w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą współpracować z pielęgniarką środowiska nauczania i wychowania lub higienistką szkolną.

Skrajnie nieprecyzyjne przepisy ustawy o POZ stwarzają możliwość wykładni, zgodnie z którą działania („dla zachowania zdrowia, profilaktyki” – art. 16 ustawy o POZ) podejmowane wobec dzieci mogą mieć miejsce z całkowitym pominięciem wiedzy i woli rodziców, co stoi w opozycji do konstytucyjnych praw rodziców wynikających z art. 47 (poszanowanie i autonomia życia prywatnego i rodzinnego), art. 48 (prawa rodziców do wychowywania swych dzieci), art. 51 (ochrona danych osobowych) czy art. 61 (prawo do informacji) Konstytucji RP. Mimo iż ustawa zawiera przepisy regulujące kształt opieki medycznej stricte nad dziećmi do 7 lat, w treści aktu rodzice czy opiekunowie prawni, mający przecież prawo decydowania, a zarazem ponoszący za dziecko odpowiedzialność, nie są wymienieni nawet raz.

Zespół POZ ma też działać we współpracy „z przedstawicielami organizacji i instytucji działających na rzecz zdrowia oraz organami administracji publicznej” (art. 18 ustawy), co rodzi pytanie o cel i zasadność takiej współpracy, a także o definicję instytucji „działających na rzecz zdrowia” oraz o rolę rodziców w procesie tej współpracy, czy też w ogóle o ich świadomość o prowadzeniu owej „współpracy” w odniesieniu do dziecka.

Co więcej, zgodnie z ustawą dane dotyczące pacjentów mogą być przekazywane za pomocą powszechnie dostępnych systemów teleinformatycznych, środków komunikacji elektronicznej czy publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych, co budzi uzasadnione wątpliwości co do bezpieczeństwa przekazywania tych danych – na co zwracał uwagę także Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych.

Niepokój związany z ustawą o POZ oraz założeniami projektu do ustawy o zdrowiu dzieci i młodzieży w wieku szkolnym należy jednak wiązać z ratyfikowaną przez Polskę Konwencją Rady Europy o zapobieganiu i przeciwdziałaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (przed której szkodliwością Instytut ostrzegał wielokrotnie[3]) oraz z ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie[4]). Dokumenty te uznają rodzinę za źródło przemocy i patologii, a rozwiązania przyjęte w ustawie o POZ są, co do zasady konsekwencją przepisów antyrodzinnych (zwanych dla niepoznaki „antyprzemocowymi”). O jej niezwykle szkodliwym i krzywdzącym charakterze Instytut Ordo Iuris informował już w 2014 r. wskazując na regulacje jaskrawo godzące w konstytucyjnie chronione dobro dziecka, autonomię rodziny, prawo rodziców do wychowania dziecka, prawo do sądu, a także prawo każdego do dostępu do zebranych przez władze publiczne danych o jego osobie. Wówczas Instytut przygotował także wniosek do Trybunału Konstytucyjnego o kontrolę konstytucyjności ustawy, w którym przedstawione zostało aż osiem zarzutów[5].

Niebezpieczeństwo naruszenia autonomii rodziny, a zarazem obawa przed naruszeniem praw rodziców przez członków zespołu POZ bądź pielęgniarkę (higienistkę) szkolną, do której obowiązków zgodnie z założeniami projektu ustawy o zdrowiu dzieci i młodzieży w wieku szkolnym ma należeć zgłaszanie wszelkich „nieprawidłowości” łączy się z niezwykle nieprecyzyjną definicją pojęcia „przemocy w rodzinie”, jaką posługuje się ustawa z 29 lipca 2005 r. i akty wydane na jej podstawie. Zgodnie z przyjętym znaczeniem za przemoc domową można uznać zachowania, które w określonych okolicznościach w pełni zasadnie mogą być uznane za środki wychowawcze będące wyrazem troski rodziców o dziecko i jego dobro („krytykowanie”, „kontrolowanie”, „ograniczanie kontaktów”, „izolację” i „ciągłe niepokojenie”). Ponadto, ustawodawca wadliwie określa przesłanki odebrania dziecka przez pracownika socjalnego, dopuszczając arbitralność przy stosowaniu tego przepisu. Najbardziej drastyczna ingerencja w życie rodzinne i prywatne staje się możliwa bez uprzedniego wszczęcia postępowania i stąd uzasadnioną obawę budzą nowe przepisy o POZ oraz projekt założeń do ustawy o zdrowiu dzieci i młodzieży w wieku szkolnym[6], która miałaby nadać kolejne, szerokie kompetencje pielęgniarce (higienistce) szkolnej.

Już na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów o wszczęciu procedury wobec rodziny, którą podejrzewa się o to, że jest dotknięta przemocą, nie informuje się osób podejrzanych o stosowanie przemocy i nie przewiduje się obowiązku poinformowania osób posądzanych (w tym bezpodstawnie pomawianych) o fakcie wszczęcia względem nich wyżej wspomnianej procedury. W konsekwencji ustawa nie stwarza osobie podejrzanej o stosowanie przemocy w rodzinie możliwości dostępu do informacji zgromadzonych w postępowaniu oraz nie umożliwia jej bycia wysłuchaną w postępowaniu „Niebieska Karta”.

W świetle powyższego, nowe regulacje zawarte w ustawie o POZ oraz planowane poszerzenie kompetencji pielęgniarki (higienistki) szkolnej można odczytywać jako zachętę do zintensyfikowania działań wymierzonych w autonomię rodziny, co stwarza ogromne pole do działania ludzi złej woli, na czym najbardziej cierpieć będą najmłodsi.

 
Autor: Anna Kubacka

[1] Dz. U. z 2017 r. poz. 2217.

[2] RCL: Założenia projektu ustawy o zdrowiu dzieci i młodzieży w wieku szkolnym, https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//1/12303352/12460294/12460295/dokument310007.pdf, (dostęp: 4.12.2017).

[3] Raport Instytutu Ordo Iuris: j. Banasiuk (red.), Czy Polska powinna ratyfikować Konwencję Rady Europy o zapobieganiu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej?, Warszawa 2014, http://www.ordoiuris.pl/sites/default/files/inline-files/Raport_przemoc_OI_0.pdf, (dostęp: 4.12.2017); oraz inne analizy i artykuły opublikowane przez Instytut Ordo Iuris: http://www.ordoiuris.pl/konwencja_cahvio, (dostęp: 4.12.2017).

[4] Dz. U. z 2015 r. poz. 1390.

[5] Postępowanie zostało umorzone postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 maja 2016 r. (sygn. akt K/15/14).

Wolność Sumienia

Analiza zgodności z Konstytucją poprawki nr 12 Senatu do uchwalonej 28 maja 2020 r. przez Sejm ustawy o zmianie ustawy zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 447)

Główne tezy: Uchwalona przez Sejm ustawa z dnia 28 maja 2020 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw zmienia redakcję klauzuli sumienia lekarza (art. 39 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty) w taki sposób, aby brzmienie tego przepisu nie budziło już wątpliwości interpretacyjnych i w pełni odzwierciedlało treść normatywną tego przepisu, która obowiązuje od wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 7 października 2015 r. (K 12/14); innymi słowy – ustawa wykonuje sentencję wspomnianego orzeczenia i usuwa niekonstytucyjne ograniczenia wolności sumienia. - Senacka poprawka nr 12 w istocie zakłada dodanie do art. 39 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty ust. 2, nakazującego podmiotom leczniczym (np. szpitalom), w przypadku powstrzymania się przez lekarza od wykonania świadczenia budzącego moralny sprzeciw, wskazanie lekarza lub podmiotu wykonującego działalność leczniczą, który zapewni możliwość wykonania tego świadczenia (tzw. obowiązek informacyjny). - Nałożenie na podmioty lecznicze tzw. obowiązku informacyjnego jest niezgodne z art. 53 ust. 1 Konstytucji, na co wskazują motywy uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 7 października 2015 r. (K 12/14). Trybunał podkreślił, że obowiązek ten nie powinien ciążyć ani na lekarzu, ani na podmiotach leczniczych, ponieważ wolność sumienia chroni nie tylko przed przymusem podjęcia bezpośredniego zamachu na chronione dobro, lecz także przed takim postępowaniem, „które pośrednio prowadzi do nieakceptowalnego etycznie skutku, w szczególności przed przymusem współdziałania w osiąganiu celu niegodziwego”. - Obowiązujący system prawny nie zawiera żadnego mechanizmu, który zezwalałby jednemu podmiotowi leczniczemu na gromadzenie danych o lekarzach niezgłaszających sprzeciwu sumienia wobec konkretnego świadczenia lub o podmiotach wykonujących działalność leczniczą, które z nimi współpracują. Tym samym faktyczna realizacja obowiązku informacyjnego przez podmioty lecznicze jest niezwykle utrudniona, a wręcz niewykonalna, co sprawia, że poprawka nr 12 jest nie tylko niezgodna z konstytucyjnymi gwarancjami wolności sumienia, lecz również budzi poważne zastrzeżenia w świetle zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji), jako nakładająca obowiązek niemożliwy do spełnienia. - Kompleksowym wykonaniem zawartej w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego jasnej tezy o niedopuszczalności wymuszania wykonywania przez podmioty lecznicze świadczeń „wrażliwych moralnie” byłoby ustawowe zagwarantowanie, że mogą one powstrzymywać się od wykonywania określonych świadczeń, w szczególności aborcji. Wprawdzie już na gruncie obowiązującego prawa takie stanowisko jest prezentowane w nauce prawa, ale nigdy nie zastąpi to jednoznacznych przepisów.
Czytaj Więcej

Ochrona życia

Efekty warszawskiego programu dofinansowania procedury in vitro

Rada m. st. Warszawy w 2017 r. przyjęła program dofinansowania procedury sztucznego zapłodnienia in vitro „Stołeczna kampania na rzecz wspierania osób dotkniętych niepłodnością z wykorzystaniem metod zapłodnienia pozaustrojowego w latach 2017 – 2019” (dalej: Program).

Czytaj Więcej

Rodzina i Małżeństwo

Stanowisko Instytutu na rzecz kultury prawnej Ordo Iuris w sprawie listu do marszałków województw

27 maja 2020 r. dwaj przedstawiciele Komisji Europejskiej – Pan Joost Korte, Dyrektor Generalny dyrekcji ds. zatrudnienia, spraw społecznych i włączenia społecznego oraz Pan Marc Lemaître, Dyrektor Generalny dyrekcji ds.

Czytaj Więcej